{"id":28080,"date":"2022-08-25T16:50:00","date_gmt":"2022-08-25T14:50:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ecoblog.mcp.es\/l4r\/?p=28080"},"modified":"2022-09-13T14:02:40","modified_gmt":"2022-09-13T12:02:40","slug":"taconerako-zuhaitz-bereziak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ecoblog.mcp.es\/l4r\/taconerako-zuhaitz-bereziak\/","title":{"rendered":"Taconerako zuhaitz bereziak"},"content":{"rendered":"\r\n

I\u00f1igo Villanueva mendi-ingeniariarekin Iru\u00f1ean paseoan ibiltzeak historiari eta egungo paisaiak azaltzen dituzten paisaia ahaztuei leiho bat zabaltzea dakar. \u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u201cBadakizu nondik datorren Taconera izena? \u2013galdetu dit Antoniutti parketik izen hori duen parkerantz oinez goazen bitartean\u2013. Erdi Aroan hemen zeuden zuhaitz guztiak moztu zituzten, eta motzondoak baino ez ziren gelditu (gaztelaniazko \u201ctoc\u00f3n\u201d)\u00bb.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Ez zen gertakari bakana izan, ordea. Iru\u00f1ea hiri berdea bada ere, gutxi dira Foru Komunitateko hiriburuan aurkitzen ditugun zuhaitz bereziak edo zaharrak. \u201cHori hala da gerra-garaian inork ez zuelako baso bat eduki nahi hirigunetik gertu, etsaiak hartan babes hartzea ekiditeko\u201d.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Baina laster aurkitu dugu bat, patinodromoaren ondoan. \u201cBegira zer zedro<\/strong> ikusgarria. Parkean gehiago daude, baina honek tamaina itzela du, eta horregatik hartzen da Iru\u00f1eko zuhaitz berezitzat. Hiriko parke eta lorategietan zedroen hiru espezie aurki ditzakegu: Atlasko zedroa (Cedrus atl\u00e1ntica<\/em>), Libanoko zedroa (Cedrus libani<\/em>) eta Himalaiako zedroa (Cedrus deodara<\/em>). Ez da harritzekoa kultura askotan zuhaitz hau handitasunaren sinboloa izatea, eta Libanoren kasuan, gainera, zedroa herrialdeko banderan ere agertzen da\u201d.<\/p>\r\n

\"Atlasko

Atlasko zedroa (Cedrus atl\u00e1ntica)<\/p><\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n

Atzean, tamaina handiko pago<\/strong> bat ikusi dut. \u201cBai hala da. Dezente daude. Grafiosiaren ondorioz zumarrak galdu zirenean, inguru honetan pagoak birlandatu ziren. Nafarroan, pagoa (Fagus sylvatica<\/em>) zuhaitz-espezie ugariena da, eta baso handienak eta zabalenak eratzen dituena, besteak beste, Urbasan, Aralarren, Kintoan, Belaten, Iratin eta abarrean.<\/p>\r\n

\"Pagoa

Pagoa (Fagus sylvatica)<\/p><\/div>\r\n

Eta begira, hori\u00a0haritz<\/strong> bat duzu. Bere adaburuaren diametroa 14 metro inguruakoa da, eta 25eko altuera du. Zalantzarik gabe, hori ere berezia da\u201d.<\/p>\r\n

\"Haritza\"

Haritza<\/p><\/div>\r\n

\"Pagoa

Pagoa eta Haritza<\/p><\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n

Parkean barneratuta, bat-batean hutsal sentitu naiz. Aurre-aurrean enbor handientsu bat dut. Gora begiratuta, 25 metrotik gora daude adaburuaren amaieraraino. I\u00f1igok alai egin du irribarre. \u201cHandia da, ezta? Sekuoia<\/strong> erraldoia da (Sequoiadendron giganteum<\/em>), Ipar Amerikako mendebaldeko inguru menditsuetakoa jatorriz. Espezie honetakoak dira mundu osoan ezagunak diren eta diametro eta bolumen handiena duten zuhaitz-aleetako batzuk, eta bizitza-luzera handikoak dira. Ezetz harritu esaten badizut toki batzuetan \u201cmamutaren zuhaitza\u201d deitzen diotela zuhaitz honi? Sekuoia hau ez da Iru\u00f1eko enblematikoena. Diputazioaren Jauregian dagoena ezagunagoa da, eta 30 metrotik gorakoa. 1855ean landatu zuten. Jos\u00e9 Mar\u00eda Gast\u00f3n Echevertzek Ameriketatik ekarri eta Iruritako jauregian landatu zuen. Eta foru-diputatu izendatu zutenean, Diputazioko lorategietan birlandatzeko agindu zuen. Baina, bueno, parean dugun hau ere zoragarria eta eder-ederra da. Parke honetan gehiago daude.<\/p>\r\n

\"Sekuoia

Sekuoia erraldoia (Sequoiadendron giganteum)<\/p><\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n

Baina denak txiki gelditzen dira ahaidetuta dagoen espezie bateko aleekin alderatuta, sekuoia luzea (Sequoia sempervirens<\/em>), Ameriketako Estatu Batuetako mendebaldeko kostaldean hazten dena. \u201cHyperion\u201d esaten diote eta munduko zuhaitz garaientzat jotzen da, 115 metrotik gora izatera hel baitaiteke!\u201d.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Ama maitea, Gulliver liluputarren artean bezala sentitzen naiz! Zeinen handientsuak diren zuhaitzak! Zenbat historia konta dezaketen! Pentsatzen dut ederki asmatu zutela motzondo haiek ale hauekin ordeztu zituztenean. Taconera toki atsegina dela ohartzen naiz, gozatzekoa eta hiriaren birika, aldi berean.<\/p>\r\n

Gai honi gehiago jakin nahi baduzu:<\/p>\r\n

Taconerako zuhaitz bereziak II<\/strong><\/a><\/p>\r\n

Taconerako zuhaitz bereziak III<\/strong><\/a><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

+ INFO:<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

https:\/\/www.pamplona.es\/sites\/default\/files\/2019-02\/Arboles%20viejos%20y%20arboles%20singulares%20de%20Pamplona.pdf<\/a><\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zuhaitz berezien arteko paseo batean lagun izan dugu I\u00f1igo Villanueva, eta, hartara, denboraren gaineko ikuspuntua hartzeko, beste kultura batzuk ezagutzeko eta gure historiako gertaera batzuetan sartzeko aukera izan dugu. Izan ere, landare handi eta dotore hauen balioa ez baita botanikoa bakarrik. Asko dute kontatzeko. <\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":28722,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2899],"tags":[7888,7889,7868,7872,7891,7874,7842,3645,7890,2859,7893,7892,7863,7873,7887,7886],"class_list":["post-28080","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gune-publikoak","tag-atlaseko-zedroa","tag-cedrus-atlantikoa","tag-cedrus-libani","tag-fagus-sylvatica","tag-himalayako-zedroa","tag-hyperion","tag-inigo-villanueva","tag-irunerriko-mankomunitatea","tag-libanoko-zedroa","tag-nafarroa","tag-odarako-zedroa","tag-pago","tag-secuoya","tag-sequoiadendron-giganteum","tag-takonera-parkea","tag-zuhaitz-bereziak"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t