Zehaztasuneko mahastizaintzak benetan beharrezkoak diren tokian biltzen ditu ureztatzea eta tratamenduak. Baina, gainera, mahats-bilketan, kaxak, toberak, prentsak, hodiak, lurrak eta andelak garbitzen dira. Erabilitako urak azukreak, alkohola, legamiak, patsak eta gai organikoak eraman ditzake, eta, horrenbestez, lehengai on bihurtzen da produktu berriak egiteko, eta, hartara, ekonomia zirkularra ixteko.
Belaki-hiria, euri-ura hartu, bildu, iragazi eta berrerabiltzeko gai dena, naturaren jokabidea imitatzen. Eredu hori premiazkoa da gaur egun klima aldaketa dela eta, horregatik ezartzen ari da Txinan eta Europako hainbat hiritan. Eta zer gertatzen da gure inguruan? Iruñerria garaiz erreakzionatzen ari da?
Lehen, euri-ura ahalik eta azkarrena desagertzeko moduan diseinatzen ziren hiriak; orain, ordea, ur hori xurgatzeko eta, hartara, gero eta baliotsuagoa den baliabide bat etengabe galtzea ekiditeko moduan diseinatzen dira. “Belaki-hiri” esaten zaienak dira,
Auzokoen erkidego batean beti egoten da bat ez datorren ahots bat. Zenbaitetan, gogaikarritzat hartzen da, baina, beste batzuetan, bere aldarrikapenak ongi entzuten direnean, arreta merezi izatea lortzen du.
Horixe gertatu da Burlatan Arga ibaiarekin, gero eta maiztasun handiagoarekin hiriguneari kalteak ekartzen dizkioten uraldiak eragiten dituen ibai horrekin.
Hala, Burlatako Udalak sustatu duen ekimen bat da Intxausti Berdea, hain zuzen ere, gogaikarria izateko bere arrazoiak dituen auzoko honen aldarrikapenak ongi uler daitezen.
Mar Menor aintzirari larri eragiten diote eutrofizazioak eta nekazaritza intentsibotik heldu diren mantenugaien ekarpenek, eta naturan oinarritutako irtenbidean bilatzen du babesa: ostra arrunta (Ostrea edulis) berriro sartzea bertan. Kuskubiko hori ugaria zen antzina aintziran, eta uraren gardentasuna hobetzeko eta esekita dauden mantenugaiak murrizteko gai den iragazki bizidun moduan jokatzen du. Edonola ere, zientzialarien komunitateak ohartarazten du neurri hori eraginkorra izango dela soil-soilik, horrez gain, jatorrian isurketak benetan murrizten badira.
Laino-harrapatzekoa, lainoguneetan dagoen ura hartzeko asmakaria. Badirudi lainoa zerbait etereoa dela, harrapatzen ia ezinezkoa. Hala ere, munduko toki askotan ur gezaren benetako iturri eta iturri baliotsu bihurtu da. Ez da biztanlegune handiak hornitzeko gai den bilketa-sistema bat, baina bere ekarpena funtsezkoa izan daiteke hidrikoki tenkatuta dauden landa-komunitateetan.
Gaixotasuna, emailea, transplantea, ikerketa. Clostridium patogenoak eragindako gaixotasun infekziosoarentzat agintzen den transplante fekal edo bakteroterapikoaz ari gara. Hamar pilularekin eraginkortasuna ikusgarria da, sartzen diren hesteetako bakterio berriek hesteetako mikrobiotaren birpopulaketa errazten dutelako eta patogenoa desplazatzen dutelako. Baina oraindik asko dago ikertzeko. Ignacio López-Goñi Mikrobiologiako katedradun eta Nafarroako Unibertsitateko Zientzien Museoko zuzendariak gure gorozkiek gure osasunari buruz esaten duten guztiaz hitz egin digu.
Padurak CO2 hustuleku garrantzitsuak izaten dira eta bai kokaleku pribilegiatua ere biodibertsitaterako. Gainera, gatzagak izaten dituzte, ekonomiarako eta gizakion bizitzarako hain garrantzitsuak izan diren elementuak.
Cádizko badia gure arreta deitzen duen padura horietako bat da. Eta arreta hori emate aldera, 2012an Salarte sortu zuten, zientzia-, ingurumen-, etnografia-, ekonomia-, gizarte- eta kultura-ekimenen bidez gatz-padura leheneratu, kudeatu eta haren balioa nabarmentzeko asmoa duen irabazteko asmorik gabeko erakundea.
Adimen artifizialeko ereduen entrenamenduak eta erabilerak datu-zentro handietan pilatzen den potentzia eta energia ikaragarria eskatzen dute, non milaka zerbitzarik atsedenik gabe lan egiten duten. Prozesadore horiek errendimendu osoan lan egiten dutenean bero handia sortzen dute, eta, gehiegi berotzea ekiditeko, hozte-sistemak erabiltzen dira, sarritan ura erabilita hoztea ekartzen dutenak.
Ondorioz, egun, adimen artifizialeko eredu bati egiten zaion kontsulta bakoitzak ingurumen-kostu garrantzitsua ezkutatzen du: ur-kontsumoa.
Iruñerriko Ibai Parkearen bihotzean kokatuta, San Andres Errota pertsonen eta ibaien elkargunea da.
Beste alde batetik, Errotaren beste ezaugarrietako bat bere espiritu erkidetua da, bera eraikitzea eta ondoren ustiatzea bi herriren baterako nahiaren emaitza izan baitzen: Atarrabia eta Uharteren elkarlana.
