Erleak alderrai dabiltzan puntu txiki moduan irudikatu ditugu hainbat urtean, loreen artean flotatzen. Mugimendu kaotikoa. Ibilbide zehaztugabeak. Erlauntzaren eta elikagaiaren artean, itxura batean neurrigabeak diren joan-etorriak.

Errealitatea, ordea, askoz ere konplexuagoa eta sofistikatuagoa da.

Friburgoko Unibertsitateko talde batek frogatu du ezti-erleek ez dutela ausaz hegan egiten. Banako bakoitzak bere ibilbidea egiten du eta zehaztasun milimetrikoarekin errepikatzen du, gainera, baita nekazaritzako paisaia konplexuetan ere.

Hartara, Current Biology aldizkarian kaleratutako azterlan horrek intsektuen adimen espazialari buruz genuen ideia berrikustera behartzen gaitu, eta, bide batez, haiek bizi diren lurraldeak nola diseinatzen ditugun hausnartzera.

Azterlana egiteko, Andrew Straw neurobiologoa eta haren taldea laborategitik atera ziren eta landara joan ziren drone batekin. Drone horrek doitasun handiko jarraipen-sistema bat zuen,  Fast Lock-On Tracking izenekoa. Erle bakoitzari markagailu txiki islatzaile bat kokatu zitzaion, haren kokapena milisegundotan erregistratzeko modua emanez eta bai hiru dimentsioko ibilbideak berreraikitzeko  ere benetako baldintzetan.

Aztertutako 255 ibilbideak Kaiserstuhl mendikatean erregistratu ziren, Alemanian: artasoro, heskai, zuhaitz bakartu eta oztopo naturaletan. Elikagai-iturria erlauntzetik 120 bat metrotara zegoen, linea bisual zuzenik gabe.

Emaitzak erakutsi zuen erle bakoitzak bere ibilbidea egiten zuela eta zehaztasun handiarekin mantentzen zuela bai joatean eta bai itzultzean ere. Zati batzuetan, aurreko hegaldiekiko desbideratzea zentimetro gutxi batzuetakoa baino ez zen.

Horrenbestez, frogatu zen hegaldietan ez zegoela inprobisaziorik, baizik eta adimen espaziala.

Hala ere, ibilbide osoan zehaztasuna ez zela homogeneoa ere ikusi zen. Elementu nabarmenen ondoan —zuhaitz bakarti bat, ikus zitekeen egitura bat—, desbideratzeak minimoak ziren. Artasoro batean, ordea, bisualki uniformea den toki batean, aldagarritasuna handitu egiten zen.

Horrek ideia giltzarri hau indartu zuen: erleak ez daude soil-soilik eguzkiaren edo eremu magnetikoaren mende. Inguruneko erreferentzia bisualak ere erabiltzen dituzte.

Eta horrek beste gogoeta batera eraman zituen: nolakoak izan behar zuten labore bakarreko alor estentsiboek. Izan ere, lurraldearen sinplifikazioak biodibertsitate begetalari edo lore-baliabideak eskuragai edukitzeari eragin diezaioke, eta, gainera, polinizatzaileen nabigazio-ereduak eta eraginkortasun energetikoa alda ditzake.

Ekuazioa soila da: zenbat eta denbora gehiago eman hegan, orduan eta energia gehiago inbertitzen da, eta, horrenbestez, orduan eta errendimendu gutxiago lortzen da polinizazioan.

Horrenbestez, erleak benetako paisaietan nola orientatzen diren ulertzeak ondoren zuzenak ditu kudeaketa agroekologikorako eta lurralde-plangintzarako.

Heskaiek, mugek, lore-zerrendek, bakartuta dauden zuhaitzek, biodibertsitateari eusteaz gain, hegaldi-ibilbideak egonkortzen dituzten erreferentzia bisualak eskaintzen dituzte.

Eta hori aintzat hartu behar da lursailak diseinatzeko edo nekazaritza-ekosistemak leheneratzeko orduan.

Labur esanda, erleek ez dute polinizatzen bakarrik, erakutsi ere egiten dute.

Eta gero eta mundu sinplifikatuago batean, beharbada, irakaspena argia da: adimenak paisaia behar du. Eta paisaiak, dibertsitatea.

Erleei buruz gehiago ezagutu nahi baduzu:

Jaume Clotet, erleak maite zituen erlezaina

Erleak, udal-zerbitzuen langileak

Despopulatzea ekiditen duten erleak

Erleak, polinizazioaren arduradun txiki horiek

*Iturria:

Ecoinventos: https://ecoinventos.com/las-abejas-navegan-con-mayor-precision-de-lo-que-se-creia/?fbclid=IwdGRzaAQHmJ5jbGNrBAeYjWV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHgmzlZrHnXHOM9tPTiq8OTmi8TKNeZyvMhoKbvLjvvDqJsW04eJp3lF9ctds_aem_ua7Uas1zGD9z1nQEN9FlTA&sfnsn=scwspwa