Norbaitek baso bat irudikatzeko eskatuko baligu, seguru asko ehunka urteko zuhaitzen, bidexken eta natura ia basatiaren eremu handi batean pentsatuko genuke. Alabaina, eta esango baligute baso bat haz daitekeela padel pista baten tamainako lurzati batean, hiru urte eskasean garatu eta hegazti, intsektu eta ugaztun txikientzako babesleku bihurtu?
Harrigarria dirudien arren, hori da, hain zuzen, Miyawaki basoek proposatzen dutena. Lehengoratze ekologikoko teknika bat da, mundu osoko hirietan natura sartzeko modua aldarazten ari dena.
Moda paisajistiko bat baino gehiago, baso hauek hiri-eremua ulertzeko modu berri bat erakutsi eta ordezkatzen dute: ez da ulertu behar natura elementu apaingarri hutsa den toki moduan, baizik eta klima, biodibertsitatea eta bizi-kalitatea hobetzeko gai den azpiegitura moduan.
Japoniako Akira Miyawaki (1928-2021) botanikariaren izena du metodoak, zeina espezialista izan zen ekologia begetalean eta ekosistemak lehengoratzean.
Hainbat hamarkadatan, “izango ziren basoak” izenekoak aztertu zituen, lurralde batean giza jardunak esku hartzeari utziko balio naturalki haziko ziren basoak. Ideia horretatik abiatuta, landare-komunitate horiek soil-soilik bertako espezieak erabilita birsortzeko sistema bat garatu zuen.
Bere proposamenak hiri-lorezaintzako irizpide tradizionaletako asko alde batera uzten zituen. Beren artean bereizitako eta soropilez inguratutako zuhaitzak landatu ordez, komunitate trinkoak eta askotarikoak sortzea proposatzen zuen, baso gazte batean berez agertzen direnen antzekoak.
Landareen arteko lehiak oso hazkunde azkarra laguntzen du, eta, aldi berean, askoz ere konplexuagoa eta erresistenteagoa den ekosistema bat sortzen du.
Nahiz eta proiektu bakoitza garatzen den tokira egokitzen den, denek printzipio komun batzuei jarraitzen diete.
Inguru horretako baso naturala zer espeziek eratzen duten aztertzean datza lehenbizikoa. Gero, lurra prestatzen da gai organikoak sartuz, egitura hobetzeko eta ura iragaztea laguntzeko.
Jarraian, berako espezie ugari landatzen dira, beren artean nahasita, jeneralean, hiru eta bost landare artean metro koadroko, eta hori ohiko parkeetan erabiltzen den dentsitatea baino askoz ere handiagoa da.
Azkenik, bigungarri begetalaren geruza batekin estaltzen da eremua, hezetasuna kontserbatzen laguntzen baitu eta belar lehiakideak haztea mugatzen baitu.
Aurreneko bizpahiru urteetan, basoak ureztatzea eta nolabaiteko mantentze-lanak behar ditu, baina behin sendotuta dagoenean, ia modu autonomoan egiten du aurrera.
Zenbait azterlanek adierazten dute baso hauek ohiko landaketa bat baino hamar aldiz azkarrago haz daitezkeela eta konplexutasun ekologiko handia lor dezaketela bizpahiru hamarkadatan. Prozesu horrek, naturalki, mende bat baino gehiago beharko luke.
Nahiz eta ez duten ordezten baso heldu bat, bai ahalbidetzen dutela eginkizun ekologikoak lehengoratzea nahiko laburra den epe batean.
Landare-dentsitate handiak inguruaren tenperatura murrizten laguntzen du udan, itzala ematen du, euri-ura iragaztea hobetzen du eta hiriko zarataren zati bat murrizten du.
Karbono dioxidoa eta partikula esekiak hartzen ditu, gainera, eta, hala, airearen kalitatea hobetzen laguntzen du.
Baina, beharbada, bere balio handiena beste bat izango da: baso horiek habitatak sortzen dituzte makina bat espezierentzat.
Urte gutxiren buruan, intsektu polinizatzaileak, hegaztiak, onddoak eta ornodun txikiak agertzen hasten dira, eta lehen ia biodibertsitaterik ez zegoen toki batean elikagaia eta babeslekua aurkitzen dute.
Hiri batean, ehunka metro koadro gutxiko baso bat ere lotura ekologikoko gune garrantzitsu bihur daiteke.
Japonian baso-lehengoratzeko teknika moduan hasi zena herrialde ugaritara hedatu da azken hamarkadetan.
Hala ere, profesional espezialistek gogorarazten dute Miyawaki metodoak hiri-eremu txikietan funtzionatzen duela, non helburu nagusia den biodibertsitatea lehengoratzea eta mikroklima hobetzea. Baso-eremu handiak edo oso alteratuta dauden ekosistemak lehengoratzeko ez omen da egokia, ordea.
Horrez gain, bere arrakasta funtsezko alderdi baten mende dago: benetan bertakoak diren eta tokiko kilimara eta lurzorura egokituta dauden espezieak erabiltzea.
Azken batean, hiriek klima-aldaketara egokitzea, bero-uharteak murriztea eta biodibertsitatea berreskuratzea helburu duten une batean, Miyawaki basoak konponbide erraza eta eraginkorra dira.
Edonola ere, beste jarduketa batzuek beharrezkoak izaten jarraitzen dute, adibidez, estalki begetalek, euri-lorategiek, korridore ekologikoek edo kale arboladunek.
Basoak zaintzeko beste teknika batzuk ezagutu nahi badituzu:
Itsasontzi eta ikatz bihurtzen zen egurra
Daisugia, zuhaitzak moztu gabe zura sortzeko Japoniako teknika
Iturriak:
- Miyawaki, A. (1999). Creative Ecology: Restoration of Native Forests by Native Trees. Plant Biotechnology.
- Schirone, B., Salis, A. & Vessella, F. (2011). Effectiveness of the Miyawaki Method in Mediterranean ecosystems. Landscape and Ecological Engineering.
- Urban Forestry & Urban Greening (Elsevier): diversos trabajos sobre bosques urbanos y restauración ecológica.
Utzi erantzuna