Luzaroan, ardoa egiteko prozesuan sortzen ziren hondakinak upategitik atera edo norabait eraman beharreko arazotzat hartu izan da.
Orain, ordea, ekonomia zirkularrak proposatzen du mahats-bilketari beste modu batera begiratzea.
Ontziei eta haien hondakinei buruzko 2025/40 Araudi (EB) berria 2026ko abuztuaren 12an hasi zen aplikatzen oro har. Europak orain arte izan duen ikuspegia aldatuko du araudi horrek: kontua ez da ontziak bildu eta hobeki birziklatzea, baizik eta haien hondakinak murriztea.
Hondakin plastikoen metaketa XXI. mendeko ingurumen-erronka handietako bat da. Testuinguru horretan jaio zen Ecobuild, Malin sortutako ekimena, ekonomia zirkularra garapen sozialerako tresna ere izan daitekeela erakusten duena.
Proiektua 2019an hasi zen, Sabou Doumbiak sustatutako ekimen pertsonal gisa, eta, denborarekin, hilean hondakin plastikoen 67 tona prozesatzeko gauza den industria txiki moduan sendotu da.
Mikroplastikoak bost milimetro baino gutxiagoko plastiko-zatiak dira, egun planetako ia zoko guztietan daudenak… eta bai gizakion gorputzean ere. Nahiz eta ikerketa garatzen ari den oraindik ere, zientzia-azterketa ugarik ohartarazten dute mikroplastikoek partikula fisiko arrotz moduan jokatzen dutela, batetik, eta substantzia toxikoak, metal astunak eta mikroorganismoak garraia ditzaketela, bestetik. Haien inpaktua ulertzea eta garaiz jardutea giltzarria da, ingurumena babesteko ez ezik, baita egungo eta etorkizuneko belaunaldien osasuna zaintzeko ere.
Hondakinen kudeaketa gure garaiko ingurumen-erronka handietako bat da.
Biztanleria handitzeak, batez ere hirietan, ekartzen du sortzen diren hondakinen kantitatea ere handitzea eta horrekin batera materialak modu eraginkorrean birziklatu eta berrerabili beharra, ekonomia zirkular sendotu bat garatzea lortu nahian.
Prozesu honetan, adimen artifiziala protagonismo eztabaidaezina hartzen ari da.
Gaur egun, ehun-gaien ekoizpenaren % 13 baino ez da birziklatzen. Ehun-hondakinen 92 milioi tona iristen dira urtero zabortegietara. Eta hori gelditu eta amaitzeko unea iritsi da. Orain, indarreko legediak enpresak eurak egiten ditu beren hondakinen kudeaketaren arduradun, eta ekonomia zirkularra haien guztien helburu nagusi bihurtu da. Asmoa da ehun-hondakinak etorkizuneko produktuetarako lehengai bihurtzea.
EBk urtero milaka milioi tona lehengai kontsumitzen ditu bere ekonomiak elikatzeko. Material horien guztien % 12 bakarrik birziklatua da, 2030erako bikoitza izatea helburu den arren.
Europar Batasunak birziklatutako produktuen kontsumoa handitzea espero du, 2026an onartuko den Ekonomia Zirkularraren Legearekin. Posible ote da?
Kafe-hondarrak, esnearen tetrabrika, dilisten kontserba-potea, erratzez garbitutakoan bildutakoak, arropa-garbigarriaren ontzi hutsa… Ikaragarrizkoa da egunero sortzen dugun hondakin-kantitatea.
Kartoizko kaxa bat edukiontzi grisera botatzen dugunean, zabortegian lurperatuko duten hondakin bihurtzen da. Alabaina, teknologiak aurrera egin du, eta gure kartoizko kaxak bereizi eta baliabide berri bihurtzeko aukera ematen duten tokietan bizitzeko zortea dugu, hartara, gurpila etorkizun iraunkorrago baterantz birarazten jarraitzeko. Kartoizko kaxa bat toki egokian botatzea… Garrantzi handiko ondorioak dituen keinu txiki bat, ezta?
2010ean, Isabel Cristina Gámez ingeniari elektronikoak eta Óscar Andrés Méndez arkitektoak Conceptos Plásticos enpresa sortzea erabaki zuten. Enpresa, hain zuzen, plastikoa eraikuntzarako material bihurtzen ari da, eta hainbat arazo txikiagotzen laguntzen du, adibidez, hondakin plastiko gehiegi egotea, Kolonbian dagoen etxebizitza-krisia, eskola eskasia izatea Boli Kostan, malaria, lan-baldintza ez duinak, komunak behar izatea iheslarien esparruetan…
2024an, Iruñerriko bio-hondakinen (edukiontzi marroietako gai organikoak, etxeko eta auzoko konpostajean jasotakoa eta hondakin berdeak) gaikako bilketan 28.444 tona jaso ziren, hau da, sortutako guztiaren % 46,28. Nora joan ziren? Zer bihurtu ziren? Zer abantaila izan zituen gai organiko horiek berreskuratzeak?
Gai organikoak gure lursailetarako ongarri bihur daitezke eta bai energia ematen duen biogasa ere. Zergatik galdu behar ditugu?












