Argazkia: Manuel Castells

Traktore-protestak Mercosur erakundearen kontra, belaunaldien arteko erreleborik eza lehen sektorean, eko-antsietatea, unibertsitatea eta GRAL gradu amaierako lan baterako gaia behar izatea. Osagai horiek guztiak koktel-ontzi batean sartzen baditugu, emaitza “Landari” da, proiektu digital bat, asmo hau duena: familia- edo geografia-loturarik ez izateagatik lehen sektorearekin berariaz inplikatuta ez dauden baina lan-ikuspuntu batetik haren gaineko interesa eduki ahal izango luketen gazteengan interesa piztea.

Marta Sánchez Garrido taldeko 12 kideetako bat da, eta hau aitortu du: “Pertsonalki, ukitzen nauen eta gozatzen dudan gai bat da. Landa edo baserria ez da soil-soilik produktua, nekazarien, abeltzainen, arrantzaleen diziplina eta konpromisoa da, hemen ez baitago oporrik; familia-tradizioa da eta herentzian jasotzen diren balioak dira, sortzen den komunitatea”.

Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioaren 2024ko datuen arabera, lehen sektoreak lanaldi osoko 680.200 lanpostu sortzen ditu, eta hori herrialdeko enplegu osoaren % 3,4 da.

“Hedabideetan, ordea, ugari dira sektore horren kexak eta ikuspegi negatiboak (traktore-protestak, grebak, manifestazioak…). Hori dela-eta, gure lehentasuna zen begirada hori aldatzen saiatzea eta harrotasunez eta duintasunez eramandako lanbideak direla erakustea eta islatzea. Markatuta dauden estereotipoetatik aldendu eta giza istorioetan arreta jarri nahi izan genuen. Lehen sektorea gazteei gerturatu nahi genien aurpegiekin, izen-abizenekin, eta haiek izatea kontatuko zutenak nolakoa den sektore horretan sartzea eta horretaz bizitzea”, esan du Haizea Martínez de San Vicente Moránek, talde horretako kideetako beste batek.

“Zubiak eraiki nahi ditugu eta sektoreak dituen arazo handietako bati irtenbidea aurkitu nahi diogu: belaunaldien arteko erreleborik eza”, lagundu dio Martak.

Horretarako, 15 minutuko bideo-erreportaje batzuk egin dituzte Youtuben. Haietan, lehen sektorean jarraitzea edo hastea erabaki duten gazteen istorioak kontatzen dituzte. Hartara, hainbat gai jorratzen dituzte, hala nola erreleboa, protagonistaren bizitza, ikasketak, ikasketa horien garrantzia eta egun duten lan hori txanda finkoko baten ordez aldatuko luketen.

Gainera, “Landari” proiektuak eduki autonomoa du beste sare sozial batzuetan: Instagram, TikTok eta YouTube Shorts. “Ez da ahaztu behar sare sozialak informazio-iturri nagusia direla gazteen % 38rentzat, eta gogokoena, % 28rentzat, Digital News Report 2025en arabera. Txosten horren arabera, 18 eta 44 urte arteko pertsonen % 80 inguruk bideo informatiboak kontsumitzen ditu online. Hortaz, publiko zabal batengana iritsi nahi bagenuen, eta adin-tarte zehatz batengana, bide horiek erabili behar genituen”, azaldu du Juan Balenciaga Marínek, GRALeko taldearen zuzendariak.

Proiektua zehazteko ikerketak eta elkarrizketek ahalbidetu diete ikustea nola berrikuntza eginkizun giltzarria den sektore honetan eta nola garatzen eta probatzen den beste sektore batzuetan baino gehiago, Nafarroako zenbait nekazaritza-elkarteren arabera. “Sektoreak lanbide asko eta desberdinak dituela erakusteko bidea eman digu berrikuntzak, errentagarria izateko gero eta espezializatuagoak izan behar duten lanbideak. Eta horrek erakusten du lanbide-aukera ikaragarria irekitzen dela halako lan garrantzitsu bat babesteko, gizaki guztioi jaten ematen digun lana”, azpimarratu du Juanek.

Haizeak, bere aldetik, hau nabarmendu du: “Sektorearen erradiografia bat egiten, grabatzen hasi aurretik, deigarria egin zitzaigun nekazaritza-jardueraren barnean zeuden lanpostu desberdinen kopurua (40 baino gehiago). Era berean, sektore horretan sartzen diren pertsonetako asko Enpresen Administrazioa eta Zuzendaritza ikasketetatik datozela ikusi genuen. Beste gauza batzuen artean, hori erabat ezezaguna zitzaigun”.

Taldekide guztiek landa-arloarekiko abiapuntu zituzten errealitateak erabat desberdinak ziren, “baina denak harritu ginen protagonistek parte hartzeko, beren istorioa eta egunerokoa kontatzeko, eta lana erakusteko agertu zuten gogoarekin”, gogora ekarri du Haizeak.

Eta Martak hau gehitu du: “A priori edo aldez aurretik oso aldenduta dauden errealitateak lotu nahi ditugu: gazteak eta landa, baserria. Izan ere, landan mundu guztia sartzen da. Ingeniariak, ekonomialariak, meatzariak, biologoak eta ezin konta ahala lanbide gehiago behar dira, lehen batean, batek pentsatu ere egiten ez dituenak”.

Argi dago landa-inguruneak interesa pizten duela gazteen artean. Ez dago zalantzarik landa lan-aukera bihurtzen ari dela lau hormetatik atera eta naturarekin harreman zuzenean bizi nahi duten pertsona askorentzat. Eta, jakina, Landari gazteen eta unibertsitateko ikasleen ingurune batean sortutako tresna bat da, zubia izan daitekeena ikusteko modu iraunkorrean eta ingurunearekiko orekan bizitzea nahi duenaren eskura dagoen errealitatea dela.

*Taldekideak.

1. Marta Sanchez Garrido
2. Lucía Sedano Herreros
3. Nahiara Lapeire Munarriz
4. Iker Canosa Garcia
5. Juan Balenciaga Marín
6. Haizea martínez de San Vicente Morán
7. Camila Chavez Vaca Diez
8. Virginia Gil-Nogues Garcia-Monje
9. Cecilia Perez Gomez
10. Xabier Ardaiz Oneca
11. Sofia Marcela Pereira
12. Veronica Sastre Larumbe

Gazteek egindako beste ekimen batzuk ezagutu nahi badituzu:

Planeta hobe baten alde borrokatzen diren gazteak

Sarri for Future: institutuan etorkizun iraunkor bat ereiten

Ubuntu: “Ni banaiz, komunitateko kidea naizelako”